Không cần đi xa, học sinh lớp 8 Trường TH&THCS Cát Hải vẫn có thể "đến" sông Bạch Đằng, Đình Hoàng Châu, Khu di tích Nguyễn Bỉnh Khiêm và Pháo đài Thần Công ngay trên chiếc điện thoại. Đó là sản phẩm của dự án "Hành trình di sản số" – Thiết kế bảo tàng ảo 3D giới thiệu di tích lịch sử – văn hoá Hải Phòng. Dự án do nhóm học sinh của trường thực hiện để tham gia Cuộc thi Khoa học kĩ thuật dành cho học sinh trung học năm học 2026–2027.
Từ trăn trở của học sinh vùng đảo
Muốn đến các di tích, các em phải đi hàng chục cây số, qua cầu vượt biển hoặc đi phà. Đi lại tốn kém nên các em ít có dịp tham quan thực tế. Phần lớn chỉ biết di tích qua sách giáo khoa, tranh ảnh và video. Từ đó, nhóm đặt câu hỏi: làm sao để di tích đến gần hơn với lớp học?
Bảo tàng chạy ngay trên điện thoại
Dưới sự hướng dẫn của cô giáo Trần Thị Hà My, giáo viên Lịch sử và Địa lí, nhóm chọn 4 di tích tiêu biểu và chia thành 47 điểm tham quan trong 6 không gian 3D. Mỗi điểm có ảnh tư liệu, lời thuyết minh và một câu hỏi. Bảo tàng mở bằng trình duyệt trên điện thoại, không cần cài đặt.
Bảo tàng được thiết kế thành "hành trình 5 chặng": Khai hội, Định vị, Khám phá, Kiểm chứng, Ghi nhận. Học sinh chạm mặt trống đồng để mở đầu, rồi xoay sa bàn Hải Phòng để chọn di tích. Các em có thể xoay, phóng to hiện vật và xem mô phỏng bãi cọc Bạch Đằng hay lễ hội Xa Mã – Rước kiệu. Trả lời đúng câu hỏi, các em được đóng "dấu" vào Hộ chiếu di sản.
Nhóm tự tìm tư liệu, tự viết lời thuyết minh và câu hỏi. Nội dung được giáo viên Lịch sử thẩm định. Nhóm dùng công cụ trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ lập trình và tạo mô hình 3D, và đã khai báo đầy đủ theo quy định của cuộc thi. Mô hình 3D chỉ là mô hình minh hoạ, không thay thế chuyến tham quan thật.
Học sinh hứng thú hơn rõ rệt
Để kiểm chứng, nhóm làm thực nghiệm với hai lớp. Lớp 8A1 (29 học sinh) học 4 di tích với bảo tàng ảo 3D. Lớp 8A2 (29 học sinh) học cùng nội dung bằng sách, tranh ảnh, video. Cả hai lớp làm phiếu khảo sát hứng thú trước và sau khi học.
Trước khi học, điểm hứng thú của hai lớp gần bằng nhau: 2,79 và 2,82 (thang 5 điểm). Sau khi học, lớp 8A1 tăng lên 3,57 điểm, còn lớp 8A2 đạt 2,96 điểm. Lớp 8A1 có 15/29 em tự nguyện đăng ký làm "Hướng dẫn viên nhí"; lớp 8A2 có 10/29 em. Cả 29 em lớp 8A1 tự hoàn thành Hộ chiếu di sản ngoài giờ học. Các em chấm bảo tàng 71,72/100 điểm về độ dễ dùng, cao hơn mốc 68 điểm của thang đo độ dễ dùng của sản phẩm.
Một em lớp 8A1 chia sẻ: "Em thích nhất là được tự tay xoay tròn khẩu pháo ở Pháo đài Thần Công và nhìn rõ từng bãi cọc trên sông Bạch Đằng. Học lịch sử kiểu này giống như đang chơi một trò chơi thám hiểm thực sự." Một số em góp ý rằng khi mạng yếu, mô hình 3D tải hơi chậm. Nhóm đang sửa để bảo tàng chạy nhẹ hơn.
Sau khi đo xong, lớp 8A2 cũng được học với bảo tàng ảo 3D để bảo đảm công bằng.
Lan toả tình yêu di sản quê hương
Sản phẩm miễn phí, dùng được trong giờ Lịch sử và Địa lí, nội dung giáo dục địa phương và hoạt động trải nghiệm, nhất là ở các trường vùng đảo, vùng xa. Thời gian tới, nhóm muốn bổ sung thêm di tích và thu âm lời thuyết minh bằng giọng học sinh. Nhóm cũng mong phối hợp với Ban quản lí di tích để đặt mã QR tại di tích thật.
Bạn đọc có thể trải nghiệm bảo tàng tại: Mã QR bảo tàng ảo 3D
Dưới đây là báo cáo của dự án:
phuluc4cv6715baocaoketquanghiencuu_2310202610.docx
Tiếng Việt
English
中文
Français
日本語
한국어
Español
Русский
Deutsch
ไทย
ລາວ
हिन्दी
Português